Niewidzialny ekosystem. Co naprawdę dzieje się w Twoich jelitach i dlaczego to jest ważne?
Od dłuższego czasu sporo artykułów popularnonaukowych przypomina, że nauka potwierdziła wpływ mikroflory jelitowej na nasze zdrowie. Każdy jakieś bakterie jelitowe ma – można by powiedzieć. Na dodatek każdy ma niepowtarzalny ich zestaw. I niestety… nie każdy o ten zestaw dba w należyty sposób. Spożywanie wysoko przetworzonych produktów, niewystarczające nawodnienie organizmu, podwyższony poziom kortyzolu, nagłe zmiany stylu życia, długotrwała antybiotykoterapia, niedostateczna ilość światła słonecznego i brak ruchu to tylko niektóre z wielu czynników zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie. Zachowanie równowagi jelitowej nie jest więc łatwym zadaniem.
Nie bez znaczenia jest funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej. To niezwykle specyficzny i ważny szlak komunikacyjny łączący ośrodkowy układ nerwowy i przewód pokarmowy. Ważna jest także praca nerwu błędnego (zob. teoria poliwagalna), cytokin i właśnie mikroflory jelitowej. „Szczególne znaczenie przypisuje się mikrobiocie, która stanowi grupę mikroorganizmów kolonizujących organizm człowieka, tworzą ją bakterie, grzyby archea, pierwotniaki i wirusy (Dinan, Stanton i Cryan, 2013; Góralczyk-Bińkowska, Szmajda-Krygier i Kozłowska, 2022). Mikrobiota jako złożona społeczność mikroorganizmów zasiedla różne części ludzkiego ciała: przewód pokarmowy, jamę ustną, przewody nosowe, płuca, skórę, pęcherz moczowy i pochwę. Każde z tych miejsc cechuje się unikalną kompozycją mikrobioty, która jest dostosowana do specyficznych warunków środowiska, które panują w danej części ciała. Szczególnie mikrobiota jelitowa cechuje się największą różnorodnością pod względem zarówno gatunków mikroorganizmów, jak i różnorodności genetycznej. Aktualnie najnowsze doniesienia naukowe potwierdzają, iż całkowita masa drobnoustrojów jelitowych wynosi od 1 kg do 2 kg (Góralczyk-Bińkowska, Szmajda-Krygier i Kozłowska, 2022; Dinan i Cryan, 2017; Nowicka i in., 2022)”. Za: Górka, Białoń, Suszyński i in., 2025, s. 8. Zaburzenia pracy mikrobioty są powodem m.in. choroby uchyłkowej jelit, jelita drażliwego, choroby otyłościowej, czy różnorodnych alergii. Z kolei w chorobach nowotworowych uzupełnienie mikroflory o właściwe składniki bez wątpienia może poprawić efektywność immunoterapii.
Umiejętność identyfikowania problemów występujących w osi jelitowo-mózgowej oraz lepsze zrozumienie roli mikrobioty to świadomy krok do poszerzenia wiedzy na temat wpływu żywienia na zdrowie psychiczne i somatyczne.