Nie ma typowej żałoby…

To proste sformułowanie niesie ze sobą ogromny ładunek emocjonalny. Oznacza bowiem złożony proces emocjonalny, poznawczy i behawioralny po stracie kogoś bliskiego.

„Serce pęka”- ta metafora przenosi nas w przestrzeń niewypowiedzianego cierpienia i bólu. Każdy z nas przeżył mniejsze i większe straty. Rodzi się żal, który poza tym, że jest odpowiedzią na stratę, jest także dojmującym doświadczeniem fizycznym.

Żal i żałoba łączą się w konstrukt trudny do udźwignięcia. Potencjalnie możemy doświadczyć wielu rodzajów żałoby: ostrej (bolesna reakcja na stratę, szok, niedowierzanie, lęk…); zintegrowanej (łączymy się ze śmiercią bliskich poprzez próby życia po stracie); zespołu długotrwałej / opóźnionej żałoby (miesiące lub lata po stracie, gdy z jakichś powodów dopiero wtedy możliwe jest jej przeżycie); antycypowanej, gdy strata jest w pewien sposób oczekiwana (choroba); nieuprawomocnionej (chociażby po śmierci zwierzęcia, poronieniu, etc…, gdy bliscy nie widzą, że cierpimy); niejednoznacznej, w sytuacji gdy ktoś zaginie lub jest niedostępny psychicznie (zaburzenia psychiczne, choroby otępienne).

Żałoba i strata stawiają przed nami konkretne zadania. Pisze o tym ciekawie J. William Worden (Poradnictwo i terapia w żałobie, PWN, Warszawa 2022). Według niego musimy:

1. uznać realność straty,

2. wyrazić wszystkie uczucia, jakie w nas są,

3. poszukać sposobów na życie bez osoby, której już z nami nie ma,

4. zachować pamięć o zmarłym, lecz próbować być obecnym w relacjach z innymi ludźmi.

Proste, a jakże trudno do wykonania. Konsultacja z psychologiem jest potrzebna, gdy utrata jest traumatyczna, a żałoba wpływa negatywnie na zdrowie psychiczne i fizyczne, pojawiają się zaburzenia depresyjne, ideacje samobójcze, stres pourazowy, samoobwinianie się, utrata tożsamości czy przedłużająca się izolacja społeczna.

Specjalista może zaproponować pracę z emocjami, pracę poznawczą, metody egzystencjalne, arteterapię, różnorodne terapie traumy. Rodzaj wsparcia jest zawsze dostosowywany do indywidualnej historii pacjenta. „Nie ma typowej odpowiedzi na stratę, ponieważ nie ma typowej straty. Nasza żałoba jest tak indywidualna, jak nasze życie” (Elisabeth Kübler-Ross i David Kessler).